Iedere trainer, coach of begeleider zal het herkennen: weerstand aan het begin van een training of teamtraject.
Soms voel je het direct zodra je binnenkomt. Mensen zitten afwachtend in hun stoel, armen over elkaar, weinig reactie. Of er zijn al duidelijke meningen en spanningen binnen het team voordat de bijeenkomst überhaupt begonnen is.
Weerstand wordt vaak gezien als iets lastigs. Iets dat een proces vertraagt of belemmert. Maar juist weerstand vertelt vaak veel over wat er speelt binnen een team.
Onlangs begeleidde ik een teambijeenkomst binnen de zorg. De casus draaide om een cliënt die al langere tijd 1-op-1 begeleiding kreeg. Er lag een voorstel om deze begeleiding voorzichtig af te bouwen en de cliënt meer te integreren binnen de groep.
Binnen het team lagen de meningen daarover behoorlijk uiteen.
Een deel van het team wilde de situatie houden zoals die was. Zij maakten zich zorgen over veiligheid, onrust en mogelijke escalaties. Een ander deel zag juist kansen voor ontwikkeling en meer zelfstandigheid van de cliënt.
Nog voordat de inhoud van de bijeenkomst echt begonnen was, voelde je de spanning in de groep.
In plaats van direct het gesprek inhoudelijk aan te gaan, begon ik met een fysieke opdracht.
Ik stelde de vraag:
“Waar sta je op een schaal van 1 tot 10, waarbij 1 staat voor: ‘Ik moet er niet aan denken’ en 10 voor: ‘Ik kan niet wachten’?”
De teamleden kozen een plek in de ruimte die paste bij hun cijfer.
Vervolgens vroeg ik:
“Kijk eens om je heen. Staat iedereen daar waar je had verwacht?”
Dat simpele moment veranderde direct iets in de groep.
Mensen zagen letterlijk de verschillen binnen het team. Maar misschien nog belangrijker: er ontstond nieuwsgierigheid. Waarom stond iemand op een 3? Waarom juist op een 8? Welke zorgen, ervaringen en overtuigingen zaten daarachter?
Het gesprek ging daardoor niet meer over gelijk krijgen.
Het ging over begrijpen.
Over wat mensen belangrijk vonden. Over de verantwoordelijkheid die zij voelden richting de cliënt. Over angst voor onrust. Maar ook over hoop, ontwikkeling en kwaliteit van leven.
En precies daar zit voor mij de functie van weerstand.
Weerstand is vaak geen onwil. Het is betrokkenheid. Zorg. Ervaring. Of onzekerheid over wat een verandering betekent.
Wanneer je verder kijkt dan het gedrag dat je aan de oppervlakte ziet, ontstaat ruimte voor echte gesprekken.
Dat betekent niet dat iedereen het uiteindelijk met elkaar eens hoeft te zijn. Maar wel dat er begrip ontstaat voor elkaars perspectief. En dát is vaak de basis voor beweging binnen teams.
Wat deze bijeenkomst uiteindelijk waardevol maakte, was niet dat alle weerstand verdween. Het was dat de weerstand bespreekbaar werd.
En vanaf dat moment ontstond er ruimte om samen verder te kijken.
Juni 2024
